18 Mayıs 2017, Perşembe, 13:20

Başkanlık Sistemi

Başkanlık Sistemi, devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükümet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi bir sistemdir. Başkanlık sisteminde yasamanın yürütmeyi fesh etme yetkisi yoktur. Yasama, yürütme ve yargı organları arasında kesin ve net bir ayrıma ve dengeye dayanan, yasama ve yargı organlarının demokratik denetimi içinde, yürütmenin iktidar olanaklarını genişleten bir hükümet sistemidir.  Başkanlık sisteminde, üst düzey atamalar, anlaşmalar, bütçe, veto, yüce divan yargılaması gibi yasama ile başkan arasında denge sistemi bulunmaktadır. Başkanlık sisteminde kısaca yürütme ile yasama iç içe geçmemiş durumdadır.

 

BAŞKANLIK SİSTEMİNİN AVANTAJLARI

Başkanlık Sistemi
Başkanlık Sistemi

Doğrudan Yetki: Başkanlık sisteminde cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilir. Bazılarına göre bu; devlet başkanının gücünü dolaylı yollardan göreve getirilen liderlere kıyasla daha meşru kılar. ABD‘de devlet başkanı halk oylamasından hemen sonra toplanan Seçiciler Kurulu tarafından seçilir.

Millet İradesi: Başkanlık sistemi millet hükümetidir. Millet, hükümeti doğrudan kurar ve ona doğrudan müdahale eder.

Kuvvetler Ayrılığı: Başkanlık sisteminde başkanlık ve yasama meclisi iki farklı yapı olarak işlev görür. Bu sistemin destekçilerine göre; böylelikle her iki birim birbirini karşılıklı olarak denetleyerek suistimalin ve makamın kötüye kullanılmasının önüne geçilmiş olur.

Ekonomik ve Siyasi İstikrar: Başkanlık sisteminde, yürütme organını temsil eden cumhurbaşkanının yasama organını fesh etme yetkisi olmadığı gibi yasama organının da cumhurbaşkanını güvensizlik oyu ile düşürme yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle iki organın da görev süreleri bellidir ve bu anlamda bir istikrardan söz edilebilir.

Hızlı Karar Mekanizması: Güçlü yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı değişiklikleri ivedilikle işleme koyar. Fakat bunun yanında bazılarına göre kuvvetler ayrılığı sistemi yavaşlatır. 

PARLAMENTER SİSTEM VE BAŞKANLIK SİSTEMİ ARASINDAKİ FARKLAR

Parlamenter Sistem / Başkanlık Sistemi

Hükümet meclis tarafından seçilir. / Başkan doğrudan halk tarafından seçilir.
Koalisyon ihtimali vardır. / Koalisyon ihtimali yoktur.
Hükümet meclise karşı sorumludur. / Başkan halka karşı da meclise karşı da sorumludur.
Kuvvetler ayrılığı yumuşaktır. / Kuvvetler ayrılığı katıdır.
Meclis hükümeti düşürebilir. / Hükümet meclis dengelerinden etkilenmez.
Çift başlı bir yönetim vardır. /Tek başlı bir yönetim vardır.
Yönetim kargaşası söz konusudur. / Hızlı ve esnek karar alınır.
Siyasi krizlere gebedir. / Siyasi ve ekonomik istikrar vardır.

BAŞKANLIK SİSTEMİ İLE YÖNETİLEN ÜLKELER

Başkanlık Sistemi
Başkanlık Sistemi

Afganistan, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Bolivya , Brezilya, Dominik Cumhuriyeti, Endonezya, Ekvador, ElSalvador, Filipinler, Guatemala, Güney Kore, Haiti, Honduras, İran, Kazakistan, Kenya, Kıbrıs Cumhuriyeti, Kolombiya, Kosta Rika, Liberya, Meksika, Nikaragua, Nijerya Panama, Paraguay, Peru, Seyşeller, Sierra Leone, Sudan, Şili, Tanzanya, Türkmenistan, Uganda, Uruguay, Venezuela ve Zambiya.

TÜRK TİPİ BAŞKANLIK SİSTEMİ

Başkanlık Sistemi
Başkanlık Sistemi

*Cumhurbaşkanının halk tarafından iki turda seçilmesine ilişkin sistemle 5 yıllığına başkan seçilecek. Bir kişi iki dönem başkan olabilecek.

*Son genel seçimde en az % 5 oranında oy almış siyasi partiler ile en az 100.000 seçmen başkanlık seçimleri için aday gösterebilecek.

*Başkan seçilenin oy pusulasında başkan yardımcısı adayı da yer alacak. Başkan seçildiği anda yardımcısı da seçilmiş olacak.

*Başkanlık ve TBMM seçimleri aynı gün yapılacak.

*Yürütme yetkisi başkanda olacak. Bakanları başkan atayıp, görevden alacak.

*Başkan hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tam sayısının en az üçte ikisinin (367) vereceği önerge ile, soruşturma açılması istenebilecek. Yüce Divan’a sevk kararı ancak üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğunun (412) gizli oyuyla alınabilecek.

Başkanlık Sistemi
Başkanlık Sistemi

Türkiye’de gerek iktidar partisi gerekse muhalefet partileri Yeni Anayasa ve Başkanlık Sistemi üzerindeki çalışmalarına devam etmektedirler.

 

 

 

Benzer yazılar

1 Yorum

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir